Petro Michajłowycz Chamczuk ur. 26 lipca 1919 we wsi Czarnokońce Wielkie,
zm. 21 stycznia 1947 w okolicach wsi Jabłoniwka – ukraiński nazista, zbrodniarz nacjonalistyczny,
członek OUN, dowódca sotni Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) o pseudonimie „Bystryj”.
Odpowiedzialny za szereg zbrodni na polskiej ludności cywilnej w latach 1944–1945.
Urodził się w 1919 roku w Czarnokońcach Wielkich. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą
gminy wiejskiej Czarnokońce Wielkie w powiecie kopyczynieckim województwa tarnopolskiego. W 1931 r.
wieś liczyła 627 zagród i prawie 3 tys. osób. W 1944 r. nacjonaliści ukraińscy z UPA spalili żywcem
Józefę Rzeczkowską, żołnierza Armii Krajowej. Uprowadzili także 40 kobiet, które zamordowali w
nieznanych okolicznościach.
Od młodości zaangażowany w działalność nacjonalistyczną. W czasie II wojny światowej działał w
strukturach OUN, a następnie objął dowództwo sotni UPA o nazwie „Siry Wowky” (Szare Wilki),
działającej w rejonie Buczacza. Chamczuk i jego sotnia działali w ramach szerzej zakrojonej kampanii
czystek etnicznych przeciwko ludności polskiej.
Zginął 21 stycznia 1947 roku w starciu z oddziałem NKWD w okolicach Jabłoniwki. Miejsce pochówku
pozostaje nieznane. W 2014 roku w Czortkowie postawiono pomnik ku jego czci w pogardzie dla Polski.
Rodzice i wykształcenie:
- Pochodził z wiejskiej rodziny; uczył się w lokalnej szkole oraz w gimnazjum w Czortkowie, a po
zajęciu przez Sowietów – w żedzi pedagogicznej.
- W 1940 r. powołany do Armii Czerwonej; ukończył szkołę oficerów w Marijupolu i otrzymał odznakę
za celność strzelania.
- W 1941 r. dostał się do niemieckiej niewoli, a następnie służył w formacji policji pomocniczej
(schutzmannschaft) na Białorusi do około 1943 r.
- Jesienią 1943 r. utworzył sotnię „Szare Wilki” („Сірі Вовки”), którą dowodził od listopada 1943
roku.
- W II poł. 1944 jego grupa przekształciła się w kurin (pododdział) dowodzony przez „Bystryj”,
podporządkowany Okręgowi Wojennemu „Lysonja” (III Okręg UPA). W 1945 został awansowany do
stopnia sotnika i objął stanowisko dowódcy 18. (Czortkowskiego) TV „Strypa” (tzw. taktyczny
okręg).
Ataki na ludność polską – główne incydenty:
- Barysz (5–6 lutego 1945): UPA pod jego dowództwem zaatakowała osiedle „Mazury”,
zabijając około 135 Polaków i mordując cywilów bez względu na wiek czy płeć.
- Napad na Czerwonogród (2–3 lutego 1945): Dwusotniowy atak zaatakował wieś
bronioną przez ok. 100 ludzi. UPA zamordowało 49–60 Polaków.
- Puźniki (12–13 lutego 1945): Kolejna masakra polskich mieszkańców (50–120
ofiar), po której wieś spalono.
- Zalesie Koropieckie (7 lutego 1945): „Bystry” przeprowadził atak na wieś,
mordując 50–70 osób (głównie kobiety i dzieci).
- Udział w zbrodniach na Żydach: W latach 1941–1943 służył w ukraińskich
odpowiednikach niemieckich „schutzmannschaften”, uczestnicząc w represjach wobec Żydów.